چه فیلترهایی برای لنز DSLR بخریم؟

فیلترهای DSLR

فیلتر چیست و چرا باید از آنها استفاده کنیم؟

فیلترها اثر مشابه ­ای به عینک ­ها دارند، مانند یک عینک آفتابی که به ما کمک می­ کند در نور شدید دید بهتری داشته باشیم و چشم ها را در برابر پرتوی فرابنفش ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(UV) و باد و گرد و خاک محافظت می­ کند.

در عکاسی دیجیتال فیلتر­ها برای هدف­ های مختلفی به کار برده می­ شوند، فیلترها به ویژه برای عکاسی منظره و طبیعت در شرایط نوری بسیار متفاوت لازم هستند. از آنها می ­توان برای افزایش غلظت رنگ­ ها ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(بهبود کیفیت رنگ) و کاهش انعکاس ­ها استفاده کرد؛ و یا فقط برای حفاظت از لنزها به­ کار برده شوند.

فیلترها به صورت گسترده برای عکاسی و فیلم سازی استفاده می­ شوند. بعضی از عکاسان فیلترها را در شرایط خاصی به کار می­ برند و بعضی دیگر در تمام کارها از فیلترها استفاده می ­کنند. از آن جایی که عکاسی دیجیتال به کیفیت و شدت نور بستگی دارد، فیلترها معمولا برای تعدیل نور قبل از وارد شدن به لنز لازم هستند، اما اگر فیلترها به طور مناسب مورد استفاده قرار نگیرند می ­­توانند به عکس آسیب برسانند، پس نه تنها لازم است بدانید از چه فیلترهایی استفاده کنید بلکه باید با چگونگی و شرایط استفاده از آنها نیز آشنا باشید. در این مقاله انواع فیلترها و کاربردشان، زمان و نحوه استفاده از آنها شرح داده می­ شود.

فیلتر یو وی  ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(UV filters):

UV فیلتر

اولین و ساده­ ترین هدف استفاده از فیلترهای UV محافظت از عدسی جلوی لنز است. در گذشته از فیلتر UV برای جلوگیری از برخورد پرتوی فرابنفش ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(UV) به فیلم استفاده می­­ شده است. امروزه فیلتر UV/IR جلوی سنسور همه DSLR ها وجود دارد، بنابراین استفاده از فیلتر UV ضروری نیست. اکثر عکاسان از این فیلتر جهت محافظت از لنز در برابر گرد و خاک و جرم استفاده می ­کنند، زیرا تعویض فیلتر آسان­تر و ارزان­تر از تعمیر یک لنز آسیب دیده است.

برای خرید فیلتر ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(UV) این نکته را باید در نظر داشت که فیلتر پوشش چند لایه، مقاوم و کیفیت بالایی داشته باشد، بزرگترین اشتباه این است که یک فیلتر بی­ کیفیت را بر روی یک لنز گران قیمت قرار دهید، نه نتها به کیفیت عکس آسیب می ­رساند بلکه به عکس flares و انعکاس نا­منظم اضافه می­ کند. 

فیلترهای پلاریزه  ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(Polarizing filters):

فیلتر پلاریزه  

دو نوع فیلتر پلاریزه وجود دارد، خطی و دایروی. فیلترهای پلاریزه خطی را برای دوربین­ های DSLR نباید استفاده کرد زیرا باعث خطای اندازه ­گیری ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(metering errors) می ­شود.

فیلترهای پلاریزه دایروی برای دوربین­ های DSLR بسیار مناسب است و به خاطر ساختارشان باعث خطای اندازه­ گیری نمی­ شوند. این نوع فیلترها در اصل همان پلاریزه­ های خطی هستند که یک شیشه دوم به آنها اضافه شده که نور را به صورت کروی پلاریزه می­ کند.فیلترهای پلاریزه باعث می شوند که عکس گرفته شده غلظت رنگ ‏‏(saturated colors) بیشتر، آسمان آبی­تر، کنتراست بالاتر و انعکاس­های کمتری داشته باشند.

عکاسی در نور شدید روز:

فیلتر پلاریزه 

اگر در نور میانه روز که خورشید از شدت و درخشانی زیادی برخوردار است مجبور به عکاسی شدید از فیلتر پلاریزه استفاده کنید که تا حدودی به شما کمک خواهد کرد. در چنین ساعاتی از روز به سمت هر یک از جهت­ های جغرافیایی ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(شرق، غرب، شمال و جنوب) قرار بگیرید نسبت به خورشید زاویه 90 درجه خواهید داشت و با چرخاندن فیلتر متوجه تاثیر آن می ­شوید. اما اگر در نورهای ابتدایی روز ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(طلوع) و یا نورهای پایان روز ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(غروب) مشغول عکاسی شدید رو به یکی از جهت­ های جغرافیایی شمال یا جنوب قرار بگیرید تا با خورشید زاویه 90 درجه بسازید و از بهترین عمل کرد فیلتر پلاریزه بهرمند شوید.

آیا فیلتر پلاریزه در روزهای ابری و بارانی کاربرد دارند!

آیا فیلتر پلاریزه در روزهای ابری و بارانی کاربرد دارند!

در شرایط آب و هوای بارانی و ابری، نور عمودی با درخشندگی بیشتری نسبت به روزهای آفتابی وجود دارد. این نورهای عمودی بازتاب­ های نا مناسبی را روی سطوح باران خورده ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(خیابان­ ها، فلزات، پنچره­ ها، خودروها و حتی گیاهان خیس و رودخانه ­ها) ایجاد می کنند که موجب ایجاد درخشش زننده­ ای از طیف رنگ خاکستری می­ شود برای خلاص شدن از این درخشش خاکستری باید از فیلترهای پلاریزه استفاده کرد. 

فیلتر ND ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(Neutral Density):

ND فیلتر

فیلتر ND میزان نور ورودی به دوربین را کاهش می ­دهد در نتیجه سرعت شاتر کم می­ شود و میزان نوردهی افزایش می­ یابد. این نوع فیلترها بیشتر در طول روز مورد استفاده قرار می­ گیرند. اغلب عکاسان با کارکرد این فیلترها، برای محو کردن جریان آب یا حرکت ابرها آشنا هستند. خود فیلترهای ND انواع مختلف و کاربردهای متفاوت دارند مثال فیلترهای GND که در ادامه با آنها آشنا می­ شویم.

مرسوم ­ترین فیلترهای ND:

فیلترهای ND را می ­توان در سطح­ های مختلفی خریداری کرد ND2، ND4، ND8، و... که به ترتیب 1، 2 و 3 استاپ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(Stop) نور ورودی را کاهش می ­دهند. این فیلترها بیشتر در طول روز مورد استفاده قرار می ­گرند زیرا در زمان ­هایی با بستن دریچه دیافراگم و کم کردن ISO میزان نوردهی به اندازه کافی کاهش نمی­ یابد اما با استفاده از فیلترهای ND قدرت عمل بیشتری در کنترل شرعت شاتر و باز کردن دریچه دیافراگم خواهید داشت.

نکات مهم در زمان استفاده از فیلتر ND:

زمان استفاده از فیلترهای ND بهتر است ابتدا کادربندی، نورسنجی و فوکوس را انجام دهید و سپس فیلتر را بر روی دوربین نصب کنید و تنظیمات دوربین را بر اساس نوع فیلتر اصلاح کنید. به این دلیل که فیلترهای ND نور عبوری از لنز را کاهش می ­دهند در صورت نصب و استفاده سیستم فوکوس به خوبی کار خود را انجام نمی­ دهد و منظره ­یاب نیز تاریک می­ شود و کادربندی دشوار می­ شود.

نکته: در موارد ضروری می ­توانید برای کاهش یک 1stop بیشتر از فیلترهای پلاریزه بر روی فیلترهای ND استفاده کنید.

موارد استفاده از فیلترهای ND:

ND فیلتر

همان طور که در متن گفته شد فیلترهای ND میزان نوردهی به دوربین را کاهش می­ دهند و به عکاس اجازه می دهد از سرعت شاترهای پایین ­تر استفاده کند و در نتیجه زمان نوردهی افزایش می­ یابد. این تکنیک به عکاسان اجازه می ­دهد که در اجسام سیال ظاهری نرم و ابریشمی ایجاد کنند برای مثال ایجاد حالت نرم در آب روان یا ایجاد حالت ابریشمی در ابرها و به وجود آوردن حس حرکت و یا محو کردن اجسام یا افراد در حال حرکت. عکاسان طبیعت از این تکنیک بسیار بهره می­ گیرند و حس حرکت را در عکس­های خود به وجود می­ آورند.

فیلترهای GND ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(Graduated neutral-density) و تفاوت آن با فیلترهای ND:

GND فیلتر

تفاوت بین فیلترهای ND و GND در تیره بودن قسمت بالای فیلترهای GND و شفاف بودن قسمت پایین آنها است مانند عینک آفتابی که قسمت بالای آن ها تیره و قسمت پایین آن ها روشن است.

آیا تا به حال پیش آمده که با منظره­ای با ابرهای فوق­ العاده تاثیر گذار عکس گرفته باشید و پس از مشاهده آن بر روی مانیتور متوجه شوید که آسمان در عکس گرفته شده با چیزی که در واقعیت وجود داشته فرق می­ کند و جزئیات آسمان به خاطر نور زیاد از بین رفته در حالی که باقی عکس از کیفیت خوبی برخوردار است، اگر شما چنین تجربه ای داشته ­اید فیلترهای GND برای شما مناسب است. این فیلترها کمک می­ کنند تعادل مناسبی بین نور آسمان و زمین داشته باشید، زیرا اگر نورسنجی را براساس نور زمین انجام دهید آسمان در عکس سفید یا خاکستری می­ شود و اگر نور سنجی را بر اساس نور آسمان انجام دهید باعث می ­شود زمین تیره و جزئیات خود را از دست دهد ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(دوربین خود به تنهایی نمی ­تواند نور قسمت­های متفاوت را به تعادل برساند). قسمت بالایی فیلترهای GND نور وارد شده را کاهش می ­دهد ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(معمولا 1stop، 2stop، 3stop، ...) در حالی که قسمت پایین نور را به صورت طبیعی از خود عبور می­ دهد.

انواع فیلترهای GND:

انواع فیلتر های GND

شما می ­توانید این فیلترها را در یک ست 3 تایی در شکل مربع یا مستطیل ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(در Stopهای مختلف) همراه با ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(Holder) نگه­دارنده تهیه کنید ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(استفاده از holder امکان اضافه کردن فیلترهای متعدد را می ­دهد بدون آن که نگران تراز بودن فیلترها باشیم). فیلترهای GND در دو مدل Soft و Hard در بازار موجود است، که در مدل Soft این فیلتر تغییر رنگ به تدریج صورت گرفته ولی در مدل Hard این فیلتر تغییر رنگ یکباره شکل گرفته است.

فیلترهای Close-up یا نمای بسته:

Close-up فیلتر

این فیلترها عموما لنز Close-up نامیده می ­شوند زیرا بیشتر لنز هستند تا فیلتر، فقط مثل فیلترها به لنزها اضافه می­ شوند بنابراین می­ توان آنها را در فهرست فیلترها قرار داد، این فیلترها برای عکاسی ماکرو به کار می­ روند زیرا فاصله کانونی را کاهش می­ دهند. فیلترهای Close-up راه آسان و ارزان قیمتی هستند برای تبدیل یک لنز معمولی به یک لنز ماکرو ولی بر روی کیفیت عکس تاثیر منفی می­ گذارد، برای گرفتن بهترین نتیجه در عکاسی ماکرو پیشنهاد می­ شود از لنز ماکرو به جای فیلتر Close-up استفاده کنید. فیلترهای کلوزاپ معمولا با قدرت­ های مختلفی در بازار موجود است: مثلا اعدادی مانند 1+، 2+، 4+ و غیره.

فیلترهای Close-up یا نمای بسته

فیلتر جلوه ­های ویژه:

فیلتر جلوه ­های ویژه

این فیلترها می­ توانند تاثیرات جالبی بر روی عکس داشته باشند. از آنجایی که بیشتر این افکت­ ها را می ­توان در فتوشاپ ایجاد کرد این فیلترها آن چنان رایج نیستند برای مثال افکت ستاره را می­ توان در فتوشاپ به راحتی به وسیله Motion Blur ایجاد کرد.

فیلتر جلوه ­های ویژه